'માટીનો શ્વાસ' એ ભાલ પંથકના રામપર ગામના એક યુવાન મગનના સંઘર્ષની કથા છે. વર્ષોથી દુષ્કાળ વેઠતા ગામ માટે મગન શહેરમાં ભણીને એક એવું 'દેશી મશીન' બનાવે છે જે હવામાંથી પાણી પેદા કરે છે. ગામના ઈર્ષાળુ સરપંચના અવરોધો અને જીવલેણ હુમલા છતાં, મગન હિંમત હારતો નથી. આખું ગામ એક થઈને તેને સાથ આપે છે અને અંતે વિજ્ઞાનના સહારે ગામમાં સમૃદ્ધિ આવે છે.
મગન મોટી કંપનીઓની લાલચ ઠુકરાવી દે છે અને પોતાની પત્ની ધારા સાથે મળીને ગામમાં શિક્ષણ, સ્ત્રી સશક્તિકરણ અને સહકારી ખેતીની ક્રાંતિ લાવે છે. આ વાર્તા સાબિત કરે છે કે જો ભણેલા યુવાનો પોતાની માટી (મૂળિયાં) સાથે જોડાયેલા રહે, તો તે કોઈપણ આફતને અવસરમાં બદલી શકે છે
• મુખ્ય પાત્રો:
મગન (નાયક), કાનાબાપા (પિતા), ધારા (પત્ની), હરખો સરપંચ (ખલનાયક).
• મુખ્ય આકર્ષણ:
=> સંઘર્ષ: ખેડૂત વિરુદ્ધ ભ્રષ્ટ સરપંચ અને વચેટિયાઓ.
=> નવીનતા: દેશી જુગાડ અને આધુનિક વિજ્ઞાનનો અનોખો સમન્વય.
• સંદેશ:
ભણતરનો સાચો ઉપયોગ લોકસેવામાં જ છે..
• રસનું મિશ્રણ (કરુણ, સામાજિક, વીર, પ્રેમ):
=> કરુણ રસ: દુષ્કાળ અને મગન પર હુમલો થાય ત્યારે.
=> સામાજિક રસ: ગામની એકતા અને સ્ત્રી સશક્તિકરણમાં.
=> વીર રસ: કોર્ટનો કેસ અને અન્યાય સામે મગનની લડાઈમાં.
=> પ્રેમ રસ: મગન અને ધારાના આદર્શ સંબંધોમાં.